Κυριακή, 11 Απριλίου 2010

Μηχανισμός στήριξης και ΔΝΤ


Δραματικές εξελίξεις μας περιμένουν με άχρηστη και ανίκανη πολιτική ηγεσία στο τιμόνι…. Μας περισσεύουν ο Γεωργάκης και παρέα με τις σαπουνόπερές τους;


Καλύτερη λύση θα ήταν μια νέα άφθαρτη κυβέρνηση με ανθρώπους σαν τον Βορίδη, Γεωργιάδη και Πλεύρη και τεχνοκράτη υπουργό οικονομίας σαν τη Ξαφά αξιοκρατικά.

Tης Μιραντας Ξαφα*

Την εβδομάδα που πέρασε άρχισαν να διαφαίνονται τα κλασικά σημάδια πανικού στις ελληνικές κεφαλαιαγορές, που θυμίζουν τις ημέρες πριν από τη χρεοκοπία της Lehman τον Σεπτέμβριο του 2008. Το spread του διετούς ομολόγου εκτινάχτηκε στις 685 μονάδες βάσης (6,85%) πάνω από το αντίστοιχο γερμανικό, αυξάνοντας την απόδοσή του στο 7,75%. Το 5ετές συμβόλαιο ασφάλισης πιστωτικού κινδύνου CDS αυξήθηκε στις 440 μονάδες βάσης, ξεπερνώντας το αντίστοιχο της Ισλανδίας. Η τιμή του 7ετούς ομολόγου που εκδόθηκε πριν από μόλις δύο εβδομάδες έπεσε στο 91,5, με αντίστοιχη αύξηση της απόδοσης στο 7,1%. Ο Γενικός Δείκτης του Χ.Α. μειώθηκε πάνω από 5%, με τις τραπεζικές μετοχές να καθοδηγούν την πτώση.

Αυτή η χειροτέρευση στις συνθήκες δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου δεν οφείλεται στους «κερδοσκόπους» ή στο «βαθύ λαρύγγι» κάποιου κυβερνητικού εκπροσώπου που παρερμήνευσε κάποιες πρωθυπουργικές δηλώσεις ως επιθυμία για απεμπλοκή του ΔΝΤ από τον μηχανισμό στήριξης της Ε.Ε. Οφείλεται στη δυσπιστία των αγορών ως προς τη δυνατότητα της κυβέρνησης να βάλει τάξη στο δημοσιονομικό χάος και τη λειτουργικότητα του μηχανισμού στήριξης που συμφωνήθηκε στο συμβούλιο κορυφής της Ε.Ε. Ποιος και πότε θα αποφασίσει αν η Ελλάδα θα προσφύγει στον μηχανισμό; Ποιοι θα είναι οι όροι δανεισμού; Και τι θα γίνει αν κάποια χώρα-μέλος καταψηφίσει την απόφαση; Αυτή την εβδομάδα οι αγορές αποφάσισαν να θέσουν τον μηχανισμό σε δοκιμασία. Αναμένοντας το αποτέλεσμα, ήταν φυσικό να μειώσουν το ρίσκο στο χαρτοφυλάκιό τους πουλώντας ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου. Οταν ξεσπάει πυρκαγιά πρώτα τρέχεις προς την πόρτα και μετά κάνεις ερωτήσεις.

Στις σημερινές συνθήκες, η πιθανότητα άντλησης από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές των 12 δισ. ευρώ που υπολείπονται για να αναχρηματοδοτηθεί το βουνό του χρέους που λήγει τον Απρίλιο και τον Μάιο είναι μάλλον χαμηλή. Επιπλέον, η απόφαση της ΕΚΤ να αυξήσει το απαιτούμενο ενέχυρο ομολόγων με αξιολόγηση κάτω του Α- θα αυξήσει το κόστος δανεισμού των ελληνικών τραπεζών από την ΕΚΤ. Η σταθερή μείωση των τραπεζικών καταθέσεων και οι κρατικές εγγυήσεις που ζητούν οι τράπεζες για τον δανεισμό τους συμπληρώνουν την εικόνα του συναγερμού που έχει σημάνει.

Εδώ που φτάσαμε, η άμεση προσφυγή στο ΔΝΤ είναι η μόνη λύση. Η εμπλοκή του ΔΝΤ θα αύξανε την αξιοπιστία των προσπαθειών της κυβέρνησης για έξοδο από την κρίση και θα ανάγκαζε τους εταίρους μας στην Ευρωζώνη να ενεργοποιήσουν τον μηχανισμό στήριξης ώστε να συμπληρώσουν τη χρηματοδότηση από το ΔΝΤ, όπως έγινε στα πρόσφατα προγράμματα σταθεροποίησης της Λεττονίας, της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας. Οι εταίροι μας στην Ε.Ε. έχουν κάθε συμφέρον να αποτρέψουν μια άτακτη χρεοκοπία της Ελλάδας, εφόσον οι τράπεζές τους έχουν στην κατοχή τους ένα μεγάλο ποσοστό του ελληνικού δημοσίου χρέους.

Οσοι αντιδρούν στη λύση του ΔΝΤ προβάλλουν σαν επιχείρημα την αποφυγή «σκληρών» μέτρων. Υπάρχει όμως κανείς που πιστεύει ότι δεν θα χρειαστούν πρόσθετα μέτρα για να μειωθεί το έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2012, όπως προβλέπει το Πρόγραμμα Σταθερότητας, και να αντιστραφεί η εκρηκτική πορεία του χρέους; Η κρίση είναι ακόμη διαχειρίσιμη αν ληφθούν άμεσα μέτρα περιορισμού των κρατικών δαπανών. Οι σπατάλες είναι εξόφθαλμες: συντάξεις στα 50 χρόνια, υπερτροφικές δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμοί που λειτουργούν με γνώμονα το συμφέρον των υπαλλήλων, άχρηστα στρατόπεδα και αμυντικές δαπάνες, νοσοκομεία που δημιουργούν ανεξέλεγκτα χρέη δισεκατομμυρίων, κ.λπ. Το ποθούμενο δεν είναι η εξεύρεση πρόσθετων φορολογικών εσόδων για να χρηματοδοτηθεί το υπερτροφικό κράτος, είναι να περιοριστούν οι δαπάνες. Προσφεύγοντας στο ΔΝΤ η Ελλάδα θα «αγόραζε» τον χρόνο που χρειάζεται για να εφαρμόσει τις διαρθρωτικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν για να λειτουργήσει η οικονομία αποδοτικά, με χαμηλό κόστος.

Το ΔΝΤ κατηγορείται ότι επιβάλλει λιτότητα σε χώρες που βρίσκονται σε κρίση. Κατ’ αρχήν το ΔΝΤ δεν επιβάλλει τίποτε, απλώς υποδεικνύει την απαιτούμενη οικονομική πολιτική. Μακάρι να μπορούσαν οι χώρες σε κρίση να ακολουθήσουν κεϊνσιανή πολιτική στήριξης της ζήτησης! Δυστυχώς όμως οι χώρες αυτές, έχοντας δημιουργήσει υπερβολικά ελλείμματα και χρέη, έχουν δυσκολία να δανειστούν. Ούτε το ΔΝΤ ούτε κανείς άλλος μπορεί να αποτρέψει τη λιτότητα στις χώρες που δεν έχουν τον κοινό νου να δημιουργήσουν πλεονάσματα όσο έχουν ταχύρρυθμη ανάπτυξη.

* Η κ. Μιράντα Ξαφά είναι σύμβουλος επενδύσεων στην IJ Partners.

Η κρίση απειλεί να συμπαρασύρει το πολιτικό σύστημα


35 χρόνια Αριστεράς κηδεμονίας μας έχει καταστρέψει. Που είναι η πολιτική Δεξιά να μας σώσει;

Του Σταυρου Λυγερου

Η απειλή της χρεοκοπίας δεν είναι παρά η κατάρρευση ενός μοντέλου ανάπτυξης, που χαρακτηρίσθηκε από την κλεπτοκρατία, τη νεοπλουτίστικη ξιπασιά και σπατάλη, τον ανορθολογισμό και την αυθαιρεσία. Η εν λόγω κατάρρευση απειλεί να συμπαρασύρει και το πολιτικό σύστημα, που είναι κατ’ εξοχήν υπεύθυνο για την επικράτηση και γιγάντωση αυτού του νοσηρού μοντέλου.

Οι πολίτες ρίχνουν το ανάθεμα στους πολιτικούς, κατηγορώντας τους για ανικανότητα, διαφθορά και εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων. Είναι αλήθεια ότι «το ψάρι βρωμάει απ’ το κεφάλι», αλλά και η κοινωνία δεν είναι αθώα. Ανάμεσα στο πολιτικό σύστημα και στους πολίτες υπάρχει καθεστώς άρρητης συναλλαγής. Οι παραδοσιακές πελατειακές σχέσεις με σκοπό την ψηφοθηρία έχουν μεταλλαχθεί σε μια ευρύτερη συναλλαγή, που έχει διαμορφώσει κλίμα εκατέρωθεν ένοχης ανοχής.

Το πολιτικό σύστημα εξαγοράζει την ανοχή της κοινωνίας στα προνόμια και στην ατιμωρησία του, ανεχόμενο από την πλευρά του μορφές λαϊκής αυθαιρεσίας (την εκτεταμένη διαφθορά των δημοσίων λειτουργών, τη φοροδιαφυγή κ.λπ.). Πρόκειται για τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Για να επιβάλλει τον σεβασμό και την εφαρμογή των νόμων, ένα πολιτικό σύστημα πρέπει το ίδιο να είναι αξιόπιστο. Αυτό δεν ισχύει.

Η αμφίδρομη αυτή ένοχη ανοχή έχει διαβρώσει τις αξίες και έχει εγκλωβίσει τις αναπτυξιακές δυνατότητες. Το θετικό της κρίσης είναι ότι καθιστά εξόφθαλμη την πραγματική εικόνα της χώρας, διαλύοντας χρόνιες ψευδαισθήσεις και υποκριτικές πρακτικές. Δεν υπάρχουν πια περιθώρια για να επιβιώσει ούτε η συναλλαγή ούτε η πολιτική χαζοχαρουμενιά. Η κρίση υποχρεώνει τους ψηφοφόρους να προσγειωθούν ανώμαλα στη σκληρή πραγματικότητα. Για χρόνια, κατά κανόνα συμπεριφέρονταν είτε σαν τηλεθεατές με όρους πολιτικού «λάιφ στάιλ», είτε σαν «πελάτες», που επιδιώκουν να έχουν προνομιακή επαφή με την εξουσία.

Προς το παρόν, η πλειοψηφία στηρίζει την κυβέρνηση Παπανδρέου. Εχοντας υποστεί έναν επικοινωνιακό βομβαρδισμό, οι πολίτες έχουν περιέλθει σε πολιτικοψυχολογική αμφιθυμία. Δυσφορούν για τα μέτρα, αλλά κατανοούν ότι πρέπει να αποφευχθούν τα χειρότερα. Με τον πέλεκυ της οικονομικής καταστροφής πάνω από το κεφάλι, η κοινή γνώμη ανέχεται την κυβερνητική πολιτική. Γίνεται πιο ελαστική στην αποδοχή όχι μόνο μεταρρυθμίσεων που ξεβολεύουν, αλλά ακόμα και μέτρων, που υποβαθμίζουν το βιοτικό επίπεδο.

Αυτό δεν σημαίνει καθόλου, ωστόσο, ότι έχει αμβλυνθεί η κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης. Αντιθέτως, η απειλή χρεοκοπίας εκτόξευσε την έλλειψη εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα. Ο λόγος που παρ’ όλα αυτά οι πολίτες στηρίζουν την κυβέρνηση Παπανδρέου είναι η διάχυτη πεποίθηση πως δεν υπάρχει εναλλακτική πολιτική λύση.

Η Ν.Δ. πληρώνει το βαρύ τίμημα των «αμαρτιών» της κυβέρνησης Καραμανλή. Το ποσοστό που απέσπασε στις εκλογές του Οκτωβρίου αντανακλούσε τη φθορά της, αλλά όχι και το πολιτικό κόστος από τη δραματική εικόνα που αποκαλύφθηκε στη συνέχεια. Οι ψηφοφόροι γνώριζαν ότι υπήρχε δημοσιονομικό πρόβλημα, αλλά δεν είχαν συνειδητοποιήσει το μέγεθός του και βεβαίως αγνοούσαν ότι σύντομα θα υποχρεώνονταν να πληρώσουν έναν δυσβάστακτο λογαριασμό.

Η δημοσκοπική διαφορά ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ. θα ήταν πολύ μεγαλύτερη εάν δεν είχε μεσολαβήσει η εκλογή Σαμαρά και η προσπάθειά του να γυρίσει σελίδα, αναγνωρίζοντας τις ευθύνες της κυβέρνησης Καραμανλή και χαράζοντας διακριτικά μία διαχωριστική γραμμή. Ο νέος αρχηγός, όμως, είναι αδύνατον να λειτουργήσει σαν κολυμβήθρα του Σιλωάμ για το κόμμα του.

Οπως συμβαίνει πάντα, οι «γαλάζιες» αμαρτίες θα περάσουν σε δεύτερο πλάνο μόνο όταν επικαλυφθούν από νεότερες «πράσινες» αμαρτίες. Εκτός και εάν μέχρι τότε έχει ανατραπεί το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, παρ’ ότι δεν έχει προσωπική ευθύνη, είναι υποχρεωμένος να κουβαλήσει τον «σταυρό» του κόμματός του. Κατά συνέπεια, για ένα απροσδιόριστο ακόμα χρονικό διάστημα, η Ν.Δ. δεν αποτελεί αξιόπιστη εναλλακτική λύση.

Εναλλακτική λύση δεν φαίνεται να προκύπτει ούτε από τον χώρο των μικρών κομμάτων. Το ΚΚΕ ακολουθεί τη μοναχική πορεία του. Ο ΣΥΡΙΖΑ λειτουργεί ως κόμμα ενός είδους διαμαρτυρίας, που δεν του επιτρέπει να παίξει στο επίπεδο της εξουσίας. Ο ΛΑΟΣ έβαλε πλάτη στην κυβέρνηση με σκοπό να εμφανισθεί σαν υπεύθυνη πολιτική δύναμη και να αποτινάξει το στίγμα της ακροδεξιάς. Πιθανότατα, η τακτική Καρατζαφέρη θα αποδώσει εκλογικά, αλλά μέχρι εκεί.

Από την πλευρά τους, τα συνδικάτα αντιδρούν, αλλά αποφεύγουν τη μετωπική σύγκρουση. Πέρα από τις κομματικές τους εξαρτήσεις, οι συνδικαλιστικές ηγεσίες αντιλαμβάνονται ότι τουλάχιστον ακόμα δεν υπάρχει τέτοια διάθεση στη βάση. Μέσα σ’ αυτό το πολιτικό τοπίο, οι πολίτες, παρά τη δυσφορία τους, συνεχίζουν να ανέχονται την κυβέρνηση Παπανδρέου, επειδή δεν βλέπουν εναλλακτική λύση.

Εάν, όμως, λόγω των εξελίξεων εξαντληθεί η ανοχή της κοινωνίας προς την κυβέρνηση Παπανδρέου, η απουσία ορατής θεσμικής διεξόδου δεν πρόκειται να εγκλωβίσει για πολύ την κοινωνική δυναμική. Οσο πιο πολύ την καθυστερήσει, τόσο πιο εκρηκτική θα είναι η εκδήλωσή της.

Η κρίση βγάζει με ορμή στην επιφάνεια όσες αντιθέσεις υπέβοσκαν στην περίοδο της ευημερίας. Μεταξύ αυτών και τον ανταγωνισμό μεταξύ Ελλήνων ανέργων και μεταναστών για τις συρρικνωμένες θέσεις χειρωνακτικής εργασίας. Η εκτόξευση της εγκληματικότητας είναι αλάνθαστη συνέπεια και μια μορφή ιδιότυπου «κοινωνικού πολέμου».

Εάν η κυβέρνηση δεν ελέγξει σύντομα την κατάσταση εκ των πραγμάτων θα αποσταθεροποιηθεί και ίσως απαιτηθούν άλλου τύπου λύσεις στο πρόβλημα της διακυβέρνησης. Ακόμα κι αν το ενδεχόμενο κοινωνικής έκρηξης τελικώς αποφευχθεί, το πολιτικό κόστος που θα προκύψει από τις κοινωνικές συνέπειες της κρίσης θα πληρωθεί βαρύτατα στις εκλογές.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...