Σάββατο, 6 Απριλίου 2013

Γερμανός Καραβαγγέλης: Ο Παπαφλέσσας της Μακεδονίας

Οι αρχές του 20ου αιώνα βρήκαν την πολύπαθη Μακεδονία, υπό την τρομοκρατία του Βούλγαρου κομιτατζή και της σκλαβιάς του Τούρκου κατακτητή. Οι Βούλγαροι, έχοντας πανσλαβιστικά οράματα, για μια μεγάλη Βουλγαρία, εξυπηρετούσαν τα σχέδια των Ρώσων για έξοδο στην Μεσόγειο. Η μη εφαρμογή της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου- που όπως φαινόταν τότε θα πραγματοποιούσε τα βουλγαρικά όνειρα- τους ώθησε να στραφούν κατά του τελευταίου «κάστρου» του ελληνισμού της Μακεδονίας, της Ελληνορθοδοξίας. Η ανεξάρτητη Βουλγαρική Εκκλησία, η λεγόμενη Εξαρχία, πέτυχε μέσω της τουρκικής υποχώρησης, να επιβάλλει την επιρροή της και να κατακλύσει με Βούλγαρους παπάδες και δασκάλους την Μακεδονία.
Οι Οικουμενικοί Πατριάρχες, Κωνσταντίνος ο Ε’ και ο Ιωακείμ ο Γ’, βλέποντας τον εκβουλγαρισμό της Μακεδονίας, στέλνουν νέους ιεράρχες, για να σταθούν δίπλα στον ελληνισμό και να τον καθοδηγήσουν. Τα κριτήρια της επιλογής των νέων Μητροπολιτών, ήταν η έντονη εθνική συνείδηση και η βαθύτερη αίσθηση του πατριωτικού καθήκοντος. Ανάμεσα τους και ο Μητροπολίτης Καστορίας, Γερμανός Καραβαγγέλης.

Το χωριατόπουλο από την Στύψη της Λέσβου γεννήθηκε στις 16 Ιουνίου, το 1866. Σπούδασε στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης και αφού χειροτονήθηκε διάκονος, έφυγε στην Λειψία και στην Βόννη της Γερμανίας, για να σπουδάσει Φιλοσοφία και Θεολογία. Το 1891, επιστρέφοντας στην Πόλη, τον διορίζουν καθηγητή στην Χάλκη και μετά από 5 χρόνια, χωροεπίσκοπο του Πέραν.
Η επισκοπή του Πέραν, ήταν μια περιοχή της Κωνσταντινούπολης, στην οποία λειτουργούσαν διάφορα εκπαιδευτήρια Γάλλων καθολικών. Σκοπός αυτών των εκπαιδευτηρίων, ήταν η προπαγάνδα αντεθνικών και αιρετικών απόψεων. Ο Καραβαγγέλης στα απομνημονεύματά του, αναφέρει ότι οι μαθητές «μεταβάλλοντο σε κοσμοπολίτες αδιαφόρους προς τα εθνικά ιδεώδη και ψυχρούς στας παραδόσεις των, αφού όλη τους η μόρφωσης είχε σκοπό προπαγανδιστικό». Ο Γερμανός ανέκοψε τον προσηλυτισμό, αφύπνισε τους προπαγανδισμένους νέους και οργάνωσε μέχρι και μαθητική «εξέγερση». Με δικά του χρήματα και δάνεια ίδρυσε σχολείο και αντέστρεψε την κατάσταση στο Πέραν για πάντα.
Στις 21 Οκτωβρίου 1900 γίνεται Μητροπολίτης Καστορίας. Η κατάσταση που αντίκρυσε εκεί, ήταν τραγικά απελπιστική. Δάσκαλοι και ιερείς τρομοκρατημένοι, πρόκριτοι δολοφονημένοι και οι κάτοικοι των χωριών στο έλεος του Βούλγαρου κομιτατζή, όπου και υπέκυπταν υπογράφοντας δήλωση υποτέλειας στην Εξαρχία.
Η Βουλγαρική Εξαρχία, λόγω της ανικανότητάς της να «προσαρτήσει» αρκετές επαρχίες και χωριά της Μακεδονίας και Θράκης, έθεσε τέλος στην «ειρηνική» μέθοδο προσηλυτισμού, που χρησιμοποιούσε μέχρι τότε και στράφηκε στην βοήθεια των Κομιτάτων. Τα ένοπλα βουλγαρικά αντάρτικα σώματα απειλούσαν, τρομοκρατούσαν, έκαιγαν, κατέστρεφαν, σκότωναν. Οι αδίστακτοι κομιτατζήδες, όταν συναντούσαν αντίσταση, ξεκλήριζαν ολόκληρα χωριά.
Μετά από αλλεπάλληλες εκκλήσεις στην Ελληνική κυβέρνηση, για αποστολή ένοπλων σωμάτων, απογοητευμένος από την συνεχή άρνησή της, ο Καραβαγγέλης αποφάσισε να πράξει το αυτονόητο γι’ αυτόν: αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο του Μακεδονικού Αγώνα.
Χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο «Κώστας Γεωργίου», διά μυστικής αλληλογραφίας εμψυχώνει, όχι μόνο τους πρόκριτους των ελληνικών χωριών, αλλά μέχρι και όσους είχαν δηλώσει υποτέλεια στην Εξαρχία. Η συνείδηση αυτών των ανθρώπων δεν έπαψε ποτέ να είναι Ελληνική.
Με την βοήθεια του καπετάν-Κώτα δημιούργησαν τα πρώτα αντάρτικα ένοπλα σώματα. Λίγο αργότερα, εμπνεόμενος από τον πύρινο λόγο και την φιλοπατρία του Ιεράρχη, θα σπεύσει να προσφέρει την βοήθειά του και ο καπετάν Βαγγέλης Στρεμπενιώτης.
Ο Γερμανός έγινε η κινητήριος δύναμη του Αγώνα. Δεν σταμάτησε ποτέ, όμως, να ελπίζει στην βοήθεια των ραγιάδικων κυβερνήσεων του Ζαΐμη και του Θεοτόκη. Έτσι, ξαναήρθε σ’ επαφή μαζί τους ζητώντας και πάλι βοήθεια. Η ενόχληση της κυβέρνησης ήταν πλέον έντονη, καθώς πρότειναν μέχρι και την απομάκρυνση του από την Καστοριά.
Συγκινημένος από τον αγώνα του ακατάπαυστου Ιεράρχη, ο Παύλος Μελάς ήρθε σ’ επαφή μαζί του και έθεσε τον εαυτό του στην διάθεση του. Στην ευγενική φυσιογνωμία του Μελά, ο Γερμανός αναγνώρισε τον συνεχιστή της μάχης, που είχε ξεκινήσει μόνος του. Ο ίδιος ήταν αυτός που έδωσε στον νεαρό Παύλο το ψευδώνυμο «Μίκης Ζέζας». Ο θάνατος του λίγο αργότερα συγκλόνισε τον Ιεράρχη και υπήρξε το εφαλτήριο της ενίσχυσης του Μακεδονικού Αγώνα.
Απτόητος ο Καραβαγγέλης, όσο και να του κόστισε η απώλεια του αγαπημένου συναγωνιστή του, ρίχτηκε με περισσότερη θέρμη στον Ιερό Αγώνα για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Σπάζοντας τις πόρτες ναών και λειτουργώντας με το Μάνλιχερ «παρά πόδα» δίνει στους κομιτατζήδες να καταλάβουν, ότι η υποταγή των Ελλήνων στην Εξαρχία έλαβε τέλος.
Στο τέλος, οι βούλγαροι μη μπορώντας να νικήσουν το στρατηγικό δαιμόνιο του Καραβαγγέλη, στράφηκαν στην βοήθεια μεγαλυτέρων δυνάμεων. Με την πίεση της Αγγλίας και της Ρωσίας πέτυχαν την απομάκρυνση του Μητροπολίτη από την Καστοριά.
Από εκεί, εστάλη σε μία άλλη μαρτυρική πόλη του Ελληνισμού, στην Αμάσεια του  Πόντου. Και εκεί το πατριωτικό του καθήκον θα πράξει τα μέγιστα αποτρέποντας την πρώτη εισβολή των τούρκων προσφύγων στις ελληνικές περιοχές. Γίνεται μάρτυρας της γενοκτονίας των Αρμενίων και των Ποντίων και μη μπορώντας να μένει άπραγος, οργάνωσε και εμψύχωσε εκ νέου αντάρτικο σώμα, αλλά αυτή την φορά του Πόντου. Το 1917 οι τούρκοι τον φυλακίζουν και το 1922 τον καταδικάζουν σε θάνατο. Φυγαδεύτηκε στα Ιωάννινα και το 1924 διορίζεται Έξαρχος στην Κεντρική Ευρώπη. Με την πίκρα της εξορίας θα αναπαυθεί εν ειρήνη την 11η Φεβρουαρίου του 1935. Για πολλά χρόνια το ελληνικό κράτος αρνούνταν ν’ αναλάβει τα έξοδα της μετακομιδής των λειψάνων στην Καστοριά. Το 1959 θα φτάσει ο Γερμανός στην αγαπημένη του Καστοριά, στην οποία και θα ταφεί.
Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του Ίωνα Δραγούμη  για τον Καραβαγγέλη:
«Ήταν ψηλός, στέκονταν όρθιος και όταν περπατούσε ήταν σαν να πήγαινε να σώσει την ανθρωποσύνη. Τέτοια μάτια είχε που τραβούσαν και καθένας που τον έβλεπε, του έρχονταν να τον ακολουθήσει…»
Ας αποτελέσει η λαμπρή μορφή του Γερμανού Καραβαγγέλη, παράδειγμα για τους σημερινούς Ιεράρχες, για να δώσουν και αυτοί  την δική τους μάχη, για την αφύπνιση των   σημερινών ελληνικών συνειδήσεων.http://antepithesi.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια: