Τετάρτη, 27 Νοεμβρίου 2013

Εμφύλιος στην Τουρκία ή αλληλοσπαραγμός των Κούρδων;


Στις 18 Νοεμβρίου 2013, η Ένωση Δημοκρατικού Κόμματος (PYD) στην Συρία οργάνωσε μια διαδήλωση κατά του Μπαρζανί, τον πρόεδρο του ιρακινού Κουρδιστάν. Ο Μπαρζανί, ο οποίος έγινε δεκτός από τον Τούρκο πρωθυπουργό Ερντογάν στο Ντιγιαρμπακίρ στις 17 Νοεμβρίου, περιγράφεται ως ένας «προδότης και συνεργάτης». Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 14 Νοεμβρίου, ο Μπαρζανί είχε κάνει μια δήλωση καταδικάζοντας την πολιτική του PYD. Ο Μπαρζανί είπε ότι το PYD ξεκίνησε μεν την επανάσταση στη Συρία, αλλά στη συνέχεια συνεργάστηκε με το καθεστώς της Συρίας. Ο Μπαρζανί αρχικά προσπάθησε να ελέγξει το PYD με τη συμφωνία Ερμπίλ, αλλά η προσέγγιση αυτή απέτυχε.
IHS Jane's Intelligence Weekly | Απόδοση: fox2magazine.net
Ο Τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν (Kurdistan Regional Government, KRG) με ηγέτη το Μασούντ Μπαρζανί εμβαθύνουν τη συνεργασίας τους, όπως η συριακή κουρδική ομάδα PYD δηλώνει την αυτονομία της. Η τουρκική κυβέρνηση είναι πιθανό να ασκήσει πίεση προς το KRG για να εμποδίσει τις προοπτικές μιας ντε φάκτο κουρδικής αυτόνομης ζώνης στη Συρία, υπό τον έλεγχο της PYD.
Αν ο Μπαρζανί συμμορφωθεί με τις τουρκικές υποδείξεις, το PKK είναι πιθανό να στοχεύσει την ενεργειακή υποδομή του KRG στην Τουρκία σε αντίποινα. Οι δυνάμεις των πεσμεργκά του KRG είναι απίθανο να αντιμετωπίσουν αυτό το ζήτημα, προτιμώντας να επιτρέπουν σιωπηρά τις διασυνοριακές επιδρομές από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, αφού πρωταρχικός στόχος τους είναι η απειλή ενός τζιχάντ προς τα νότια, και δυτικά το KRG.
Ενέδρες χαμηλού επιπέδου σε τουρκικές στρατιωτικές μονάδες και φυλάκια είναι πιθανό να ξεκινήσουν από τον Απρίλιο του 2014. Μετά την κατάρρευση των ειρηνευτικών συνομιλιών το ΡΚΚ αναμένεται να επαναλάβει πλήρως την εξέγερση, το αργότερο τον Απρίλιο του 2014, όπως καλυτερέψουν οι καιρικές συνθήκες. Πολιτικές αναταραχές ενορχηστρωμένες από φιλο-Κούρδους πολιτικοού κατά τη διάρκεια των επόμενων έξι μηνών, στα μεγάλα αστικά, κέντρα είναι πολύ πιθανό.
Περιστατικό
Στις 15 Νοεμβρίου 2013, μαχητές του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (Partiya Karkerên Kurdistan :PKK) και μια μονάδα της τουρκικής χωροφυλακής ενεπλάκησαν σε μια σύντομη μάχη στην τουρκική επαρχία Μαρντίν στα τουρκο-συριακά σύνορα. Δεν υπήρξαν θύματα. Αυτό ήταν το πρώτο περιστατικό για το οποίο το PKK ανέλαβε την ευθύνη, δεδομένου ότι στις 22 Μαρτίου του 2013 ανακοίνωσε μια μονομερή κατάπαυση του πυρός και ήρθε εν μέσω αυξανόμενων ανησυχίων ότι ετοιμάζεται να επαναλάβει τις δραστηριότητες εξέργεσης. Στις 18 Νοεμβρίου, η τουρκική εφημερίδα Hürriyet ανέφερε ότι κατά πάσα πιθανότητα μαχητές του ΡΚΚ επιτέθηκαν σε εταιρεία οδοποιίας στη νοτιοανατολική Τουρκία, καταστρέφοντας 10 οχήματα. Η Hürriyet ανέφερε ότι η εταιρεία δέχθηκε επίθεση, διότι ο δρόμος που κατασκεύαζε είναι μόνο για στρατιωτική χρήση. Δεν αναφέρθηκαν θύματα.
Τον Νοέμβριο του 2012, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) της Τουρκίας ξεκίνησε τον διάλογο με τον ιδρυτή του PKK, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, που είναι φυλακισμένος στο νησί Ιμραλί από το 1999. Ο Τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε ότι ο διάλογος αυτός θα πρέπει να επιλύσει το κουρδικό ζήτημα με ειρηνικά μέσα και να θέσει τέλος στην εξέγερση του PKK, η οποία ξεκίνησε για πρώτη φορά το 1984. Στις 21 Μαρτίου 2013, ο Οτσαλάν εξέδωσε μια δήλωση καλώντας το ΡΚΚ να ανακοινώσει κατάπαυση του πυρός και να αποσύρει τα στελέχη του από την Τουρκία στο έδαφος του Βορείου Ιράκ, όπου η οργάνωση έχει τις βάσεις της. Το PKK ανταποκρίθηκε δεόντως.
Ωστόσο, από τα μέσα του 2013, οι Κούρδοι είναι όλο και πιο σκεπτικοί της καλής διάθεσης του ΑΚΡ. Καταγγέλλουν ότι η τουρκική κυβέρνηση δεν έχει ακόμη υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για την επίλυση του κουρδικού ζητήματος και εμφανίζεται απρόθυμη να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Υποψιάζονται ότι ο διάλογος με Οτσαλάν ήταν απλώς ένα τέχνασμα για να να αναστείλει το ΡΚΚ την εξέγερση και ότι ο Ερντογάν δεν είχε ποτέ την πρόθεση να αντιμετωπίσει τα βασικά κουρδικά αιτήματα, όπως τα πλήρη πολιτιστικά και πολιτικά δικαιώματα και αυτονομία για το Κουρδιστάν στο νοτιοανατολικό τμήμα της Τουρκίας.
Περιφερειακές εξελίξεις
Το PKK είναι επίσης ένθερμος υποστηρικτής της Ένωσης Δημοκρατικού Κόμματος (PYD) στη Συρία. Το ΡΚΚ και το PYD είναι οργανωτικά ανεξάρτητες ομάδες, αλλά στενά συνδεδεμένες ιδεολογικά. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν και άλλες κουρδικές οργανώσεις της Συρίας, το PYD είναι η μόνη με μια αποτελεσματική πολιτοφυλακή, η οποία επέτρεψε να συπληρωθεί το κενόμ ασφαλείας που δημιουργήθηκε με την απόσυρση στα μέσα του 2012 των κυβερνητικών δυνάμεων της Συρίας, από το κυρίως κουρδικό βόρειο τμήμα της χώρας. Στις 12 Νοεμβρίου 2013 το PYD ανακοίνωσε τα σχέδιά του για τη δημιουργία αυτό που περιγράφει ως μια «προσωρινή διοίκηση», διαιρώντας τις κουρδικές περιοχές της Συρίας σε τρία καντόνια και ανακοινώνοντας τοπικές και γενικές εκλογές.
Μεταξύ του Μπαρζανί και του PKK πάντα υπήρχαν εντάσεις, αν μη τι άλλο, όπως και οι δύο επιδιώκουν την περιφερειακή ηγεσία των Κούρδων. Τον Αύγουστο του 2013 οι δύο πλευρές φαίνεται να κινήθηκαν προς την κατεύθυνση μιας προσέγγισης και ο Μπαρζανί ανακοίνωσε τα σχέδιά του να πραγματοποιήσει ένα παν-κουρδικό συνέδριο στο KRG, προκειμένου να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός για τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων κουρδικών κοινοτήτων. Ωστόσο, το συνέδριο έκτοτε έχει αναβληθεί τέσσερις φορές, πρόσφατα σε μια απροσδιόριστη ημερομηνία στο μέλλον. Ο Μπαρζανί έχει διαφορές και με το PYD, ιδιαίτερα στο θέματου αποκλεισμού των άλλων κουρδικών ομάδων - συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων προσκείμενων στον Μπαρζανί.
Ενώ οι πολιτικές και οικονομικές σχέσεις της Τουρκίας με την KRG υποστηρίζονται από μια αμοιβαία επωφελής ενεργειακή πολιτική, η Άγκυρα χρησιμοποιεί την επιρροή της πάνω από την περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG), στην άμβλυνση των επιπτώσεων του PYD και το σχηματισμό μιας ισχυρής αυτόνομης κουρδικής περιοχής στη Βόρεια Συρία με την υποστήριξη του Εθνικού Συμβουλίου των Κούρδων. Η μονομερή δήλωση αυτονομίας του PYD είναι πολιτικά επιζήμια για την τουρκική κυβέρνηση, εν εξελίξει των ειρηνευτικών συνομιλιών με το ΡΚΚ και του φιλοκουρδικό Κόμματος Ειρήνης και Δημοκρατίας (Baris ve Demokrasi Partisi: BDP) και αυξάνει την πίεση στην τουρκική κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το δικό της μακροχρόνιο κουρδικό ζήτημα.
Από το 2012, το PYD έχει δεχτεί αλλεπάλληλες επιθέσεις από ομάδες τζιχαντιστών που δραστηριοποιούνται στη Συρία. Αρχικά, οι τζιχαντιστές έτυχαν βοήθειας από την Άγκυρα, συμπεριλαμβανομένης της υλικοτεχνικής υποστήριξης και τη χρήση του τουρκικού εδάφους ως βάση. Ωστόσο, από τις αρχές του 2013, υπό την πίεση των ΗΠΑ και εν μέσω ανησυχιών για τις επιπτώσεις για τη δική της ασφάλεια, η τουρκική κυβέρνηση ξεκίνησε με την πάταξη των τζιχαντιστών εντός της Τουρκίας, καθώς και για να περιορίσει την κυκλοφορία κατά μήκος των τουρκο-συριακών συνόρων, για να σταματήσει τη ροή των Κούρδων εθελοντών από το εσωτερικό της Τουρκίας που διέρχονται των συνόρων για να υπποστηρίξουν το PYD.
Πρόβλεψη
Οι επιθέσεις από το PKK, ενώ υφίσταται μια κατάπαυση πυρός, δεν είναι ασυνήθιστες. Η έλλειψη των θυμάτων στα πρόσφατα περιστατικά, καθώς και οι δημοτικές και οι προεδρικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί στην Τουρκία για τον Μάρτιο και τον Αύγουστο του 2014 αντίστοιχα, δίνουν λόγο στην τουρκική κυβέρνηση να μην καταργήσει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Μέχρι τον Απρίλιο του 2014 - το μήνα κατά τον οποίο αναμένεται το PKK να επαναλάβει την εξέγερση σε πλήρη κλίμακα, μετά από βελτίωση των καιρικών συνθηκών και την κατάρρευση των συνομιλιών - είναι πιθανές απομονωμένες σποραδικές επιθέσεις του ΡΚΚ στη νοτιοανατολική Τουρκία. Ωστόσο, αν οι επιθέσεις του ΡΚΚ έχουν ως αποτέλεσμα τον θάνατο των Τούρκων στρατιωτών, θα ασκηθεί τεράστια πολιτική πίεση στην κυβέρνηση στην Άγκυρα να απαντήσει.
Ενώ οι πιο συχνοί στόχοι των επιθέσεων του ΡΚΚ είναι οι τουρκικές στρατιωτικές μονάδες και οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, οι ενεργειακές υποδομές μεταφοράς πετρελαίου από την περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν στο Τσεϊχάν και ο νεόδμητος αγωγός που αναμένεται να καταστεί λειτουργικός το Δεκέμβριο του 2013, θεωρούνται νόμιμοι στόχοι του ΡΚΚ και κατά το παρελθόν έχει προβεί σε σαμποτάζ, χρησιμοποιώντας αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς (IED). Οι νέες τουρκικές προσπάθειες να αμβλύνουν την προοπτική μιας από το PYD ελεγχόμενη αυτόνομη περιοχή στη Συρία, θα χρησιμεύσουν μόνο για να αυξήσουν τα κίνητρα το PKK να επιτεθεί κατάτων συμφερόντων του KRG. Αυτό με τη σειρά του θα αυξήσει την πιθανότητα των ανανεωμένων τουρκικών αεροπορικών επιδρομών εναντίον θέσεων του ΡΚΚ στα βουνά Καντίλ, στο Βόρειο Ιράκ. Στις 10 Οκτωβρίου το τουρκικό κοινοβούλιο ανανέωσε την εντολή που επιτρέπει τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις (Türk Silahli Kuvvetleri: TSK) τη διεξαγωγή διασυνοριακών επιχειρήσεων στο KRG για να επιτεθούν σε θέσεις του ΡΚΚ.
Τα υπό κατασκευή υδροηλεκτρικά φράγματα, και αυτά που υπάρχουν στη νοτιοανατολική Τουρκία, είναι γνωστοί στόχοι του ΡΚΚ. Οι επιθέσεις περιλαμβάνουν μηχανισμούς IED, ενέδρες και οδοφράγματα.
Οι προσπάθειες του Ερντογάν να παρουσιάσει τον Μπαρζανί ως εναλλακτική λύση του Οτσαλάν, με στόχο τη διαίρεση των Κούρδων, είναι πιθανό να αποτύχει και να σκληρύνει την αποφασιστικότητα του PKK. Αυτό θα περιορίσει επίσης τις προοπτικές εξεύρεσης μιας πολιτικής λύσης στη σύγκρουση.
Ενώ το PKK υποστηρίζει το PYD, τόσο πολιτικά όσο και λειτουργικά, και θα το ενισχύσει περισσότερο σε περίπτωση που ομάδες τζιχαντιστών αναλάβουν επιθετικές πρωτοβουλίες, πρωταρχικός στόχος του είναι η Τουρκία. Επιπλέον , ο σχηματισμός της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν και η εκκολαπτόμενη από το PYD ελεγχόμενη αυτόνομη περιοχή της Βόρειας Συρίας, θα αυξήσει τις φιλοδοξίες του PKK για την επίτευξη των στόχων της αυτονομίας και ίσων δικαιωμάτων για τους Κούρδους στην Τουρκία.
Τις τελευταίες εβδομάδες, υπήρξε μια αύξηση των βίαιων συγκρούσεων μεταξύ Τούρκων και Κούρδων φοιτητών σε πανεπιστήμια σε όλη την Τουρκία, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι ήδη επικίνδυνα υψηλά εθνοτικές εντάσεις στην τουρκική κοινωνία αυξάνονται δραματικά. Το PKK είναι πιθανό να ενορχηστρώσει διαδηλώσεις για να διατηρηθεί η πίεση στην τουρκική κυβέρνηση, το οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε βίαιες αναταραχές στην Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα, το Ντιγιαρμπακίρ και αλλού.

Δεν υπάρχουν σχόλια: