26 Οκτωβρίου: Ημέρα μνήμης του πολιούχου Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτη και απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης.
Μάρτιος τοῦ 1430. Οἱ Τοῦρκοι κυριεύουν τή Θεσσαλονίκη. Ἦταν τό προανάκρουσμα τῆς πτώσης τῆς Κωνσταντινούπολης, πού ἀκολούθησε λίγα χρόνια μετά.
Πέρασαν πέντε περίπου αἰῶνες  τουρκικῆς σκλαβιᾶς. Ὀκτώβριος  τοῦ 1912. Οἱ Ἕλληνες προχωροῦν  νι κηφόρα στούς Βαλκανικούς πολέμους καί ὕστερα ἀπό ἕναν ἀγώνα δρόμου φθάνουν πρίν ἀπό τούς  Βουλ γάρους στή Θεσσαλονίκη! 26 Ὀκτωβρίου 1912, ὥρα ἕνδεκα τό βράδυ. Ὁ Τοῦρκος Διοικητής Ταχσίν πασάς μετά ἀπό συνεννόηση μέ τόν  Διάδοχο Κωνσταντίνο, ὑπογράφει  τήν ἄνευ ὅρων παράδοση τῆς πόλης στούς Ἕλληνες! Ἡ Θεσσαλονίκη μᾶς  παραδόθηκε χωρίς μάχη! Στίς 27  Ὀκτωβρίου εἰσῆλθε στήν πόλη θριαμβευτικά ὁ ἑλληνικός στρατός. Λίγες ὧρες ἀργότερα ἔφθασαν καί οἱ Βούλγαροι ἀπεσταλμένοι καί τή διεκδικοῦσαν. Ἀξίζει νά διαβάσουμε πῶς περιγράφει τήν περίσταση ὁ Κενάν μπέης Μεσαρέ, γιός τοῦ Ταχσίν πασᾶ καί ἀξιωματικός τοῦ ἐπιτελείου του, πού βρισκόταν ἐκεῖ1:
«Ὅσοι θέλουν νά κρίνουν εὐσυνείδητα καί ἀμερόληπτα τήν ἐποχή ἐ κείνη, ὀφείλουν νά ἀναπολήσουν τήν κατάσταση τῆς 27ης Ὀκτωβρίου, ὅταν οἱ ἀπεσταλμένοι τοῦ Θεοδωρώφ, ἀρχιστρατήγου τῶν Βουλγαρικῶν δυνάμεων, ἐπισκέφθηκαν τόν πατέρα μου… στό Διοικητήριο. Ἕνας συνταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ ἔφεδρος ἴλαρχος Στάντσιεφ καί δύο ἄλλοι ἐπιτελεῖς παρουσιάσθηκαν τήν 8η ἑσπερινή φέροντας λευκή σημαία. Μετά τίς… τυπικές συστάσεις, ὁ κ. Στάντσιεφ… ἐξέφρασε τήν ἔκπληξη καί …δίκαιη δυσφορία τοῦ Θεοδωρώφ γιά τήν παράδοση τῆς Θεσσαλονίκης στούς Ἕλληνες, δεδομένου ὅτι ὁ Βουλγαρικός στρατός  εἶχε φθάσει… διαρκῶς μαχόμενος καί μέ σκληρές θυσίες στή Θεσσαλονίκη, τήν ὁποία καί δικαιοῦνταν νά καταλάβει  ἐν ὀνόματι τῆς Α.Μ. τοῦ Τσαρίσκου τῶν Βουλγάρων. Ὑπενθυμίσαμε στούς κυρίους αὐ τούς ὅτι ἡ Στρατιά πού βρισκόταν κάτω ἀπό τίς διαταγές τοῦ Πατέρα μου εἶχε ὡς μοναδικό Ἀντίπαλο  τόν Ἑλληνικό Στρατό, κατά τοῦ ὁποίου καί πολέμησε ἀπό τήν Ἐλασσόνα μέχρι  τή Θεσσαλονίκη, δίνοντας σκληρές μά χες σέ διάφορα μέρη, ὅπου κανένας Βούλγαρος δέν ὑπῆρχε. Ὅσο γιά τό ζήτημα τῆς παραδόσεως, αὐτό ἀφοροῦσε τόν πατέρα μου  καί μόνο καί δέν εἶχε νά δώσει λόγο σέ κανένα. […]